Mua xe cũ: ba dãy số phải khớp, và dấu hiệu chỗ dập số bị can thiệp
Mua xe cũ thì phần nhiều người lo cái máy, cái vỏ, cái giá. Nhưng chỗ gây rắc rối lâu dài nhất lại là mấy dãy số trên giấy và trên xe có khớp nhau không.
Bài này chỉ nói phần con số: số nào nằm ở đâu, kiểm thế nào, và lệch thì nghĩa là gì. Phần thủ tục sang tên thì hỏi cơ quan đăng ký xe, vì quy định có thay đổi và tuỳ từng trường hợp.
Ba dãy số phải khớp
Biển số — dễ nhất, nhìn là thấy, và nó phải trùng với số ghi trên giấy đăng ký.
Số khung — dãy số dập trên khung xe, là danh tính của chiếc xe. Xe máy thường dập ở cổ xe hoặc dưới yên; ô tô thường có ở khoang máy, ở chân kính, hoặc ở bệ cửa.
Số máy — dập trên thân động cơ. Đây là dãy dễ đổi nhất, vì máy thay được còn khung thì không.
Ba dãy này phải trùng với giấy đăng ký. Trùng nghĩa là từng ký tự, không phải "nhìn na ná".
Kiểm thế nào tại chỗ
Mang theo đèn pin và điện thoại. Mấy chỗ dập số thường bẩn, tối và ở góc khuất.
Lau sạch rồi đọc to từng ký tự, so với giấy. Đọc to nghe hơi kỳ nhưng nó tránh được chuyện mắt tự lấp chỗ trống.
Chụp ảnh cả ba chỗ, chụp rõ và chụp cả vùng xung quanh. Ảnh này giữ lại, sau này cần đối chiếu thì có.
Để ý mấy ký tự dễ nhầm: số 0 với chữ O, số 1 với chữ I, số 5 với chữ S, số 8 với chữ B. Nhiều tranh cãi về sau bắt nguồn từ đúng mấy cặp này.
Dấu hiệu chỗ dập số đã bị can thiệp
Chỗ này đáng xem kỹ, và không cần biết nghề cũng thấy được mấy thứ:
Bề mặt không đều — chỗ quanh dãy số bị mài, sơn đè, hoặc sáng hơn hẳn phần còn lại.
Nét dập không đều nhau — chữ số lệch hàng, sâu nông khác nhau, khoảng cách không đều. Số dập từ nhà máy thường rất đều.
Kiểu chữ khác nhau giữa các ký tự trong cùng một dãy.
Thấy mấy dấu hiệu này thì dừng lại. Không cần kết luận đúng sai tại chỗ, chỉ cần không trả tiền cho tới khi rõ. Muốn rõ thì đưa tới cơ quan đăng ký xe hoặc nơi có nghiệp vụ kiểm tra.
Số máy lệch: ca hay gặp nhất
Xe chạy nhiều năm mà thay máy là chuyện có thật và không hiếm.
Chỗ cần rõ là chuyện đó đã được cập nhật vào giấy tờ chưa. Có trường hợp chủ xe thay máy rồi làm thủ tục đổi lại, có trường hợp thay rồi để đó.
Người bán nói "máy thay rồi, không sao đâu" thì đó chưa phải câu trả lời. Câu cần hỏi là: giấy tờ hiện ghi số nào, và có giấy nào chứng minh việc thay máy không.
Chưa rõ thì đừng nhận. Người phải xử lý phần giấy tờ nên là người bán, làm xong rồi giao dịch — chứ không phải mình nhận xe rồi tự đi giải quyết.
Mấy con số khác nên ghi lại
Ngoài ba dãy chính, có mấy con số nhỏ đáng ghi vào sổ khi mua:
- Số ki-lô-mét lúc nhận xe — để sau này biết mình đã chạy bao nhiêu.
- Ngày đăng ký lần đầu trên giấy — nó cho biết tuổi thật của xe, đôi khi khác với năm người bán nói.
- Số của giấy tờ và ngày cấp.
- Số điện thoại người bán, và nếu là mua qua trung gian thì cả hai bên.
Ghi lại một chỗ, chụp ảnh giấy tờ, cất cùng nhau. Mười phút lúc mua đổi lấy rất nhiều tiện về sau.
Về chuyện biển số hợp hay không hợp
Người mua xe cũ hay hỏi câu này, nên nói luôn cho gọn.
Cách luận biển số là quan niệm, và mỗi nơi luận một kiểu. Thích thì chọn, không thích thì thôi — không có gì phải bận tâm nhiều.
Nhưng đừng để nó đứng trên phần kiểm giấy tờ. Một chiếc xe biển đẹp mà số khung số máy không khớp thì rắc rối là chuyện chắc chắn, còn phần kia thì không.
Và nếu mua xe rồi thấy biển số không ưng, thì phần đó có thủ tục riêng — hỏi cơ quan đăng ký xe, đừng nghe mách nước ngoài chợ.
Đọc dãy số khung: nó nói được gì về chiếc xe
Số khung không phải một dãy ngẫu nhiên. Với ô tô thì nó theo một chuẩn quốc tế và các ký tự có vai riêng — phần đầu cho biết nơi sản xuất và hãng, phần giữa mô tả kiểu xe, phần cuối là số thứ tự của chính chiếc xe đó.
Trong dãy còn có một ký tự chỉ năm sản xuất. Đây là chỗ đáng đối chiếu, vì năm sản xuất và năm đăng ký lần đầu là hai con số khác nhau, và người bán hay nói con số nào có lợi hơn.
Với xe máy thì cách đánh số không thống nhất bằng, tuỳ hãng. Nhưng nguyên tắc vẫn giữ: dãy đó gắn với một chiếc xe cụ thể, và hãng tra ra được.
Việc người mua làm được: ghi lại dãy số, rồi tra ở kênh chính thức của hãng hoặc hỏi đại lý. Đừng tra ở mấy trang lạ đòi nhập số rồi thu phí — dãy số đó cũng là thông tin về tài sản của mình.
Giữ mấy con số này ở đâu sau khi mua
Mua xong thì bộ số này còn dùng dài: khi đi bảo dưỡng, khi mua bảo hiểm, khi bán lại, và khi mất xe.
Nên có hai bản: một bản ảnh trong điện thoại, một bản ghi tay cất ở nhà. Chỉ giữ trong điện thoại thì mất máy là mất luôn lúc cần nhất.
Chỗ nên cẩn thận: đừng đăng ảnh giấy tờ xe lên mạng, kể cả khi rao bán. Che bớt phần số trên ảnh rao, người mua thật sẽ tới xem tận nơi và đối chiếu.
Và khi đưa xe đi sửa ở chỗ lạ thì ghi lại số ki-lô-mét lúc giao, lúc nhận. Đó cũng là một con số, và là con số dễ đổi.
Ba điều gọn lại
Một. Ba dãy phải khớp từng ký tự với giấy đăng ký: biển số, số khung, số máy. Mang đèn pin, lau sạch, đọc to và chụp ảnh lại.
Hai. Chỗ dập số bị mài, nét không đều, kiểu chữ khác nhau thì dừng — không kết luận tại chỗ, chỉ là không trả tiền cho tới khi rõ.
Ba. Số máy lệch vì thay máy là chuyện có thật, nhưng phần giấy tờ phải do người bán làm xong trước khi giao dịch. Thủ tục cụ thể thì hỏi cơ quan đăng ký xe.