Cuộc gọi và tin nhắn rác: chặn, lọc, và giữ cho số bớt lọt ra

Một cái số điện thoại dùng vài năm thì bắt đầu nhận đủ thứ: tin nhắn quảng cáo, cuộc gọi mời chào, tin nhắn có đường dẫn lạ, và mấy cuộc gọi im lặng rồi tắt.

Bài này nói phần mình làm được — chặn thế nào, khai báo ở đâu, và mấy thói quen làm số mình bớt bị lọt ra.

Vì sao số mình lọt ra ngoài

Biết đường đi thì biết chỗ bịt.

Mình tự để lại. Điền vào phiếu, đăng ký thẻ tích điểm, ghi trên đơn hàng, để trong bài đăng bán đồ.

Dịch vụ mình dùng làm lộ. Chuyện này xảy ra và mình không kiểm soát được.

Quay số tự động. Máy gọi lần lượt theo dải số, không cần biết số của ai.

Người quen chia sẻ — đưa số mình cho bên thứ ba khi mua hộ, đăng ký hộ, hoặc gửi hàng hộ.

Nhóm cuối là nhóm ít ai nghĩ tới nhất, và nó giải thích vì sao có những nơi biết tên mình mà mình chưa từng liên hệ.

Bắt máy hay không

Với số lạ thì có mấy cách, và mỗi cách một cái giá.

Không bắt, để họ nhắn lại. An toàn nhất, nhưng có thể lỡ cuộc gọi thật — nhân viên giao hàng, bệnh viện, ngân hàng.

Bắt nhưng không nói trước. Nghe vài giây xem đầu kia có tiếng người thật hay là băng ghi âm rồi mới đáp.

Bắt bình thường và kết thúc nhanh nếu là quảng cáo.

Điều đáng biết: trả lời càng nhiều thì càng bị gọi nhiều. Số có người nghe được đánh dấu là số "sống", và nó được dùng lại hoặc bán tiếp.

Nên cách gọn nhất với cuộc gọi quảng cáo là nói một câu ngắn rồi cúp — không cần giải thích, không cần tranh luận, và nhất là đừng bấm phím theo hướng dẫn của băng ghi âm.

Chặn và lọc

Máy nào cũng có sẵn mấy công cụ này, và bật một lần là xong.

Chặn từng số sau mỗi cuộc gọi rác. Việc này chỉ hiệu quả một phần vì họ đổi số liên tục, nhưng vẫn nên làm.

Bật tính năng lọc số lạ nếu máy có — cuộc gọi từ số không có trong danh bạ sẽ được chuyển thẳng vào hộp thoại hoặc hiện cảnh báo.

Lọc tin nhắn từ người lạ vào một mục riêng, để không lẫn với tin nhắn quan trọng.

Báo cho nhà mạng theo cách họ hướng dẫn. Cách làm và đầu số khai báo thì hỏi chính nhà mạng của mình, vì mỗi nơi một kiểu và có thay đổi.

Còn phần đăng ký vào danh sách không nhận quảng cáo — nếu nơi mình ở có cơ chế đó — thì hỏi cơ quan quản lý viễn thông hoặc nhà mạng.

Tin nhắn có đường dẫn: nguy hiểm hơn cuộc gọi

Đây là nhóm đáng cẩn thận nhất, và nguyên tắc rất gọn.

Đừng bấm vào đường dẫn trong tin nhắn từ số lạ, kể cả khi nội dung nghe hợp lý — báo trúng thưởng, báo đơn hàng, báo tài khoản có vấn đề.

Tin nhắn mạo danh ngân hàng hoặc nhà mạng đôi khi hiện chung luồng với tin nhắn thật của họ. Nên đừng tin vào tên hiển thị — mở ứng dụng chính thức hoặc gọi số in trên thẻ để kiểm.

Không bao giờ đọc mã gửi về điện thoại cho ai, và không nhập mã vào trang mở ra từ tin nhắn.

Lỡ bấm vào rồi thì đừng nhập gì cả, đóng trang, và nếu đã nhập thông tin thì đổi mật khẩu ngay rồi báo ngân hàng.

Giữ cho số bớt lọt ra

Không chặn được hoàn toàn, nhưng giảm được nhiều.

Hỏi lại trước khi điền số. Nhiều chỗ hỏi số chỉ vì mẫu đơn có ô đó. Hỏi "không điền có được không ạ" thì khá nhiều lần là được.

Che số khi đăng bài bán đồ hoặc rao gì đó — dùng ảnh, viết cách ra, hoặc để người quan tâm nhắn tin.

Tách một số riêng cho mua sắm và đăng ký nếu mình dùng nhiều dịch vụ. Số chính giữ cho người quen và cho tài khoản quan trọng.

Xé hoặc xoá phần có số trên đơn hàng trước khi bỏ vỏ hộp. Đây là nguồn rò rỉ rất thật mà ít ai để ý.

Dặn người nhà đừng cho số mình khi đăng ký hộ ai đó. Nghe khách sáo nhưng nó giải quyết đúng nhóm nguyên nhân khó chặn nhất.

Khi số bị dùng để mạo danh mình

Có trường hợp ngược lại: người khác nhận cuộc gọi hiện số của mình, trong khi mình không gọi.

Việc này xảy ra được vì số hiện trên màn hình có thể bị giả. Nó không có nghĩa là máy mình bị xâm nhập.

Cách xử: báo nhà mạng, và nếu có người liên hệ trách mình thì giải thích ngắn gọn rằng số đã bị giả mạo.

Còn nếu chuyện này kéo dài hoặc bị dùng để lừa người khác thì nên trình báo cơ quan công an, và giữ lại những gì người ta gửi cho mình làm bằng chứng.

Số dùng cho việc bán hàng

Người bán hàng không chặn được nhiều như người dùng thường — vì phải bắt máy số lạ, đó chính là khách.

Mấy cách thu xếp nhiều người dùng:

Tách số bán hàng khỏi số cá nhân. Số bán hàng công khai, số cá nhân giữ cho người quen và cho tài khoản quan trọng.

Đặt giờ. Số bán hàng tắt hoặc để im ngoài giờ làm — ghi rõ giờ nhận cuộc gọi trên trang bán hàng thì khách cũng quen.

Lưu ngay khách đã gọi với tên và mã đơn. Lần sau họ gọi thì mình biết ngay là ai, và số lạ còn lại thì dễ sàng hơn.

Và nhớ rằng số bán hàng cũng là tài sản: khách quen nhớ số đó, in trên bao bì, lưu trong máy. Đổi số là mất một phần liên lạc — nên giữ, đừng để nó gắn với tài khoản cá nhân quan trọng.

Với người lớn tuổi trong nhà

Nhóm này bị gọi nhiều hơn và khó xử hơn, vì họ hay bắt máy và ngại cúp giữa chừng.

Ba việc con cháu làm được trong mười phút:

Bật sẵn tính năng lọc số lạ trên máy của họ, và hướng dẫn cách chặn một số — làm một lần rồi ghi ra giấy mấy bước.

Lưu tên rõ ràng cho những người hay gọi: con, cháu, bác sĩ, tổ trưởng. Số không có tên thì mặc định là nên cẩn thận.

Dặn một câu duy nhất: ai giục chuyển tiền hoặc xin mã thì cúp máy rồi gọi cho con. Ngắn thì mới nhớ được lúc bị dồn.

Và nói rõ với họ rằng cúp máy không phải là bất lịch sự — đây là điều nhiều người lớn tuổi thấy khó làm nhất, và kẻ gọi rác dựa hẳn vào điều đó.

Ba điều gọn lại

Một. Trả lời càng nhiều thì càng bị gọi nhiều — số có người nghe được đánh dấu là số sống. Nói một câu ngắn rồi cúp, và đừng bấm phím theo băng ghi âm.

Hai. Đừng bấm vào đường dẫn trong tin nhắn từ số lạ, và đừng tin tên hiển thị — mở ứng dụng chính thức hoặc gọi số in trên thẻ để kiểm.

Ba. Nguồn rò rỉ khó chặn nhất là người quen đưa số mình cho bên thứ ba khi đăng ký hộ. Dặn trước một câu là được.